Newsletter serwisu


Mniszek pospolity - właściwości, działanie i zastosowanie

Mniszek pospolity to stały bywalec łąk i trawników, roślina jest tak pospolita, że traktowana jest jako chwast. Jednak w tej niepozornej roślince kryje się wiele substancji czynnych mających pozytywny wpływ na nasze zdrowie – nie bez powodu mniszek nazywany jest lekarskim.

Opis i pochodzenie

Mniszek pospolity to tak naprawdę mniszek lekarski (Taraxacum officinale), nazywany jest również mleczem - ze względu na biały sok wydzielany po złamaniu łodygi, jednak est to błędna nazwa gdyż mlecz to zupełnie inna roślina. Z uwagi na uwielbiane przez dzieci charakterystyczne owocostany nazywany jest także dmuchawcem. Mniszek posiada jednak znacznie więcej nazw regionalnych, np. mleczaj, mlycz, brodawnik, pępawa, wole oczy czy męska stałość.

Poza Polską mniszek pospolicie występuje w całej Europie, Azji oraz Ameryce Północnej. Jest to roślina wieloletnia, dorastająca do 15-20 cm wysokości (w optymalnych warunkach i przy dużym zagęszczeniu może być wyższy). Posiada gruby korzeń palowy (cenny surowiec zielarski). Wszystkie części rośliny po przełamaniu wydzielają gęsty biały sok mleczny zwany mleczem. Ze środka rozety powcinanych liści wyrastają bezlistne łodygi, puste w środku, zakończone kwiatostanem – koszyczkiem – złożonym z żółtych języczkowatych kwiatów. Roślina kwitnie od kwietnia do sierpnia, a w jednym sezonie mogą wystąpić nawet 4 pokolenia nakładające się na siebie. Często obok siebie mogą rosnąć kwitnące mniszki i już owocujące. Po zapyleniu (przez owady) całe kwiatostany zmieniają się w charakterystyczny owocostan wyglądem przypominający puszystą, białą kulę. Nazywana jest dmuchawcem, gdyż każdy owoc (niełupka) posiada parasolowaty aparat lotny, powstały z puchu kielichowego. Dzięki niemu owoce mogą przemieszczać się z wiatrem na duże odległości.



Właściwości i działanie

Lecznicze właściwości mniszka jako pierwsi docenili już starożytni Grecy. Dzisiaj, pomimo upływu wielu wieków, mniszek pospolity (lekarski) jest wciąż wykorzystywany do produkcji lekarstw i kosmetyków. Surowcem zielarskim jest korzeń mniszka (Radix Taraxaci) oraz kwiat (Flox Taraxaci) rzadziej liście, które są wykorzystywane głównie w kuchni. Korzeń wykopuje się pod koniec lata lub na początku jesieni. Do suszenia wybiera się tylko te, których średnica jest większa niż 5 mm. Po oczyszczeniu i umyciu korzenie kroi się na mniejsze kawałki i suszy w ciepłym (w temperaturze do 30°C) i zacienionym miejscu. Korzeń zawiera związki trójpertenowe, kwasy organiczne i sterole, a także liczne garbniki i związki cukrowe. Wywar z korzeni stosuje się  jako środek żółciopędny, moczopędny i przeciwskurczowy. Poprawia procesy trawienne i obniża poziom cukru we krwi. Stosowany jest głównie przy leczeniu chorób dróg żółciowych, wątroby i trzustki. Kwiaty i liście mniszka pobiera się w ciągu całego sezonu, suszy się je lub spożywa na surowo. Zawierają liczne witaminy z grupy A, B, C i D oraz sole mineralne, olejki eteryczne i związki cukrowe. Stosowane są w leczeniu chorób wątroby, niewydolności nerek oraz w początkach cukrzycy. Sok ze świeżo wyciśniętych liści poprawia przemianę materii. Napar z kwiatów pomaga w leczeniu niezytu gardła i jamy ustnej. Liście można także stosować zewnętrznie w formie okładów, gdyż pomagają w gojeniu się skóry, zwalczają brodawki i kurzajki.

Mniszek pospolity

Mniszek pospolity

Mniszek jest bardzo wartościową rośliną pszczelarską, a jego liście są przysmakiem domowych zwierząt – np. królików czy żółwi. Miód pozyskiwany z mniszka uznawany jest za smaczny i bardzo zdrowy. Jest wyjątkowo żółty (tak jak kwiaty mniszka) i szybko się krystalizuje.

Mniszek pospolity

Mniszek pospolity

Mniszek w kuchni

Jako roślina sałatkowa mniszek jest bardzo popularny w Anglii i we Francji. Wraz z moda na zachodnioeuropejską kuchnię dotarł także do nas. Jego liście przypominają kształtem liście rukoli, są jednak od nich nieco większe. Młode listki doskonale nadają się do sałatek – wystarczy je zalać ulubionym sosem (najlepiej winegret), oliwą lub śmietaną. Sałatkę dla ozdoby można posypać świeżo zerwanymi kwiatostanami mniszka. Liście można także przyrządzać jak szpinak lub robić z nich pesto. Z kwiatów mniszka można sporządzić doskonały syrop (o smaku i konsystencji zbliżonej do miodu) idealny do słodzenia herbaty. Wystarczy zebrać 200 kwiatów i zasypać 500g białego cukru. Po nocy „naciągania” zlewamy sok i gotujemy go wraz z 500 ml wody i dwiema łyżkami soku z cytryny (bez przykrycia).

Mniszek pospolity

Mniszek pospolity

Zbiór i uprawa mniszka

Jeszcze do niedawna mniszek był zbierany tylko ze stanowisk naturalnych, jednak jego olbrzymia popularność wymusiła na producentach założenie wielkotowarowych plantacji. Nam pozostaje zrywanie go z trawnika lub pobliskiego parku. Jeśli bardzo nam zależy na dużej dostępności do surowca możemy pokusić się na założenie mini plantacji mniszka w ogrodzie. Wystarczy pozwolić mu się swobodnie rozsiewać. Pamiętajmy, że najbardziej wartościowy będzie mniszek rosnący w pełnym słońcu.


Zwalczanie mniszka

Pomimo zdrowotnych właściwości mniszka roślina ta uznawana jest jako chwast i mało kto toleruje ją gdy rośnie na trawniku lub w sadzie. Niestety gdy mniszek zadomowi się na naszym trawniku jego zwalczanie będzie bardzo trudne z uwagi na szybkie rozprzestrzenianie się owoców wraz z wiatrem. Nawet częste koszenie nie wytępi mniszka, gdyż posiada korzeń głęboko osadzony w ziemi, z którego szybko wybija. Najskuteczniejszym sposobem zwalczania będzie zastosowanie herbicydów. Stosujemy je w bezwietrzną pogodę, wieczorem, po oblocie pszczół. Najlepiej zastosować preparat Mniszek lub Bofix. Zabiegi wykonujemy na jesieni lub wczesną wiosną, zanim mniszek zakwitnie i wyda skrzydlate owoce.

Paweł Romanowski


Oceń artykuł:
przetwarzam....
0.00 / 0 razy oceniany

Komentarze do tego artykułu:


Tytuł:
Komentarz:
Imię:

Jaka to roślina


Bezpłatny biuletyn o kwiatach

Co to jest newsletter ?

Moje ulubione cebulowe kwiaty wiosenne to:

Krokusy

Szafirki

Tulipany

Hiacynty

Narcyzy

Zobacz wyniki

Kontakt z redakcją serwisu


Copyright © 2005 - 2014 SwiatKwiatow.pl

Zapisz się do naszego bezpłatnego biuletynu.

A będziesz otrzymywał informacje o uprawie roślin i kwiatów oraz pielęgnacji ogrodu. Kwiaty to Nasza pasja, którą chętnie się z tobą podzielimy.

Twój email::

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce. [zamknij]