Newsletter serwisu


Irysy - uprawa, odmiany i przesadzanie

Irysy lub inaczej kosaćce, to jedne z piękniejszych bylin kwitnących, jakie spotykamy w naszych ogrodach. Wyróżnia się wśród nich ponad 200 gatunków i dziesiątki tysięcy odmian. Hodowcy od lat prześcigają się w tworzeniu coraz bardziej wyrafinowanych kształtów oraz zestawień barwnych u tych kwiatów, dzięki czemu doczekały się one nawet własnego stowarzyszenia (Amerykańskie Stowarzyszenie Kosaćcowe), które corocznie przyznaje wyróżnienia i nagrody dla najwspanialszych odmian. Z tego względu ich systematyka i podział jest dość złożony, dlatego warto skupić się przede wszystkim na kilku najważniejszych gatunkach, jakie najczęściej uprawia się w naszym kraju czyli irysach kłączowych (bródkowe i bezbródkowe) i cebulowych (kosaciec żyłkowany).

Wymagania uprawowe

Te wspaniałe kwiaty nie są trudne w uprawie, ale należy dobrze poznać ich wymagania, gdyż w zależności od gatunku mogą być one bardzo różne. Większość uprawianych u nas kosaćców oczekuje stanowisk słonecznych i ciepłych oraz dość żyznej i niezbyt wilgotnej gleby, o obojętnym odczynie pH (irysy bródkowe, kosaćce żyłkowane). Na glebach podmokłych i ciężkich, źle rosną i często chorują, dlatego warunkiem powodzenia uprawy jest dobry drenaż podłoża. Należy przy tym pamiętać, że gleba nie może być jednak całkiem piaszczysta, bo w takich warunkach rośliny także sobie nie poradzą.


Zupełnie innych warunków oczekują kosaćce pochodzące z terenów podmokłych (irysy żółte, irysy syberyjskie, irysy mieczolistne, nazywane japońskimi). W ich przypadku niedostateczna wilgotność podłoża uniemożliwia prawidłowy rozwój oraz kwitnienie. Niektóre z nich oczekują też kwaśnego odczynu gleby (np. irys syberyjski i żółty) i mogą znosić półcień (np. irys syberyjski). Jedynie irysy japońskie wymagają w okresie zimowym bardziej suchego podłoża, niż w sezonie letnim. To rośliny idealne do obsadzania oczek wodnych i terenów podmokłych.

Irysy

Irysy

Irysy

Irysy

Rozmnażanie

Rozmnażanie irysów też jest uzależnione od gatunku. Wprawdzie większość możemy rozmnażać z siewu nasion (które najlepiej wysiewać jesienią, wprost do gruntu), ale ponieważ kosaćce mają dużą tendencję do krzyżowania się między sobą, roślina potomna uzyskana z własnoręcznie zebranych nasion, może być dla nas sporym zaskoczeniem. Dlatego znacznie lepszym sposobem rozmnażania kosaćców jest podział kłączy bądź sadzenie cebulek przybyszowych. Ta metoda daje znacznie większą szansę na uzyskanie dokładnie takich samych roślin, jak wyjściowe egzemplarze mateczne.

W przypadku irysów kłączowych, przystępujemy do podziału karpy po zakończonym kwitnieniu (najczęściej na przełomie sierpnia i września). Wykopujemy z ziemi całą karpę i ostrym nożem dzielimy kłącza na niewielkie odcinki. Staramy się przy tym wybierać fragmenty zdrowe i stosunkowo młode. Następnie skracamy liście o ½ i sadzimy płasko, przykrywając kilkucentymetrową warstwą podłoża.

Irysy cebulowe rozmnaża się natomiast podobnie jak tulipany z tym, że nie wymagają corocznego wykopywania, o ile ładnie się rozrastają. Te kosaćce, w przeciwieństwie do wielu innych, po kwitnieniu zasuszają swoje liście. Wtedy też możemy przystąpić do ich wykopania i podziału. Uzyskane cebulki przetrzymujemy do jesieni w suchym, ciepłym i przewiewnym miejscu, po czym we wrześniu lub październiku wysadzamy na miejsce stałe. Młode rośliny, bez względu na sposób rozmnażania czy gatunek, prawdopodobnie zakwitną dopiero w 2-3 roku po posadzeniu.

Irysy

Irysy

Irysy

Irysy

Gatunki i odmiany

W naszym kraju najczęściej można spotkać w uprawie następujące gatunki irysów:

Kosaćce bródkowe – to chyba najbardziej zróżnicowana i jednocześnie najpiękniejsza grupa irysów. Ich kwiaty są bardzo duże, a płatki mogą występować niemal w całej palecie barw oraz w różnych zestawieniach kolorystycznych. U wielu odmian brzegi płatków mają kontrastowo zabarwione obwódki, przepiękne falbanki lub ozdobne fryzowania. Również „bródki” mogą mieć inny kolor, niż reszta kwiatu. Odmian tych roślin jest ogromna ilość, a hodowcy każdego roku przedstawiają kolejne propozycje. Najwięcej pięknych roślin zajdziemy wśród odmian wysokich i pośrednich (np. przepiękna, dwubarwna  „Decadence”, urocza „Peach Frost”, żółta „Ming Dynasty”, niemal czarna „Superstition”, brązowo-żółta „Spiced Lemon”, wielobarwna „Change of Pace” oraz polskie „Adorator” czy „Krakowianka” ) jednak także odmiany niskie mogą poszczycić się mnóstwem wspaniałych kwiatów (np. „Yo-Yo”, „Dixie Pixie”, „Blu Line”, „Captive Sun”, „Firestorm”, „Music”, „Pele”,). W zależności od odmiany, kosaćce bródkowe kwitną od k. IV (irysy niskie) do VI-VII.

Irysy

Irysy

Kosaćce mieczolistne nazywane japońskimi – są nieco mniej popularne od bródkowych i rzadziej spotyka się je w przydomowych ogrodach, mimo to z pewnością zasługują na zainteresowanie. Preferują stanowiska słoneczne (choć zniosą również niewielkie zacienienie) i wilgotne. Doskonale sprawdzają się jako nasadzenia na brzegach oczek wodnych. Kwiatostan irysów japońskich ma nieco inny kształt, niż u pozostałych gatunków, jest bowiem bardziej spłaszczony i posiada mniejsze płatki środkowe. Irysy japońskie to rośliny bezbródkowe. Zwykle osiągają wysokość ok. 1m. i kwitną dość późno (ok. VII). Także w tej grupie irysów dostępnych jest sporo odmian, różniących się między sobą przede wszystkim barwą kwiatów (np. „Edmonton”, „Marmouroa”, „Azure”, „White Ladies”, ”Oriental Eyes”)

Kosaciec syberyjski – Dość rzadko spotykany w ogrodach, częściej występuje na stanowiskach naturalnych, gdzie jest objęty ścisła ochroną. Tworzy duże kępy i nie jest szczególnie wymagający względem podłoża. Preferuje jednak stanowiska słoneczne oraz miejsca stosunkowo wilgotne. Tworzy niezbyt duże kwiaty, rozwijające się po 2-3 na końcu długiego, cienkiego pędu (V-VII). Najczęściej występują w kolorach niebieskich lub białych. Odmiany uprawne mają zwykle intensywniejsze ubarwienie i mogą posiadać kolorowe, białe lub żółte wzory, a także większe kwiatostany (np. „Jewelled Crown”, „Fortel”, „Contrast in Styles”).

Kosaciec żyłkowany – jest podstawowym przedstawicielem irysów cebulowych. Zwykle osiąga niewielkie rozmiary (ok. 15-20 cm.) i kwitnie wiosną jako jeden z pierwszych (III-IV). Po przekwitnieniu, na początku lata (VII) zasusza liście i wtedy można podjąć się jego rozmnażania. Jego kwiaty mają zwykle różne odcienie kolorów fioletowych i posiadają na płatkach kontrastowe, żółte plamki, choć zdarzają się też omijany całkiem żółte.

Irysy

Irysy

Autor: Katarzyna Józefowicz

Źródła:
1.    „Działkowiec” 5/07 dr Ewa Skutnik „Kosaćce bródkowe” 8/11
2.    „Ogrody” 5/10 Jerzy Woźniak „Uroda Irysów” str. 66/69
3.    Wikipedia
4.    Tabaza


Oceń artykuł:
przetwarzam....
3.00 / 2 razy oceniany

Komentarze do tego artykułu:


Tytuł:
Komentarz:
Imię:

Jaka to roślina

Bezpłatny biuletyn o kwiatach

Co to jest newsletter ?

Moje ulubione cebulowe kwiaty wiosenne to:

Krokusy

Szafirki

Tulipany

Hiacynty

Narcyzy

Zobacz wyniki

Kontakt z redakcją serwisu


Copyright © 2005 - 2014 SwiatKwiatow.pl

Zapisz się do naszego bezpłatnego biuletynu.

A będziesz otrzymywał informacje o uprawie roślin i kwiatów oraz pielęgnacji ogrodu. Kwiaty to Nasza pasja, którą chętnie się z tobą podzielimy.

Twój email::

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce. [zamknij]