Newsletter serwisu


Burak ćwikłowy - uprawa, choroby i odmiany

Burak ćwikłowy to jedno z najpopularniejszych warzyw. Z pewnością o jego powszechności zadecydował smak, łatwość uprawy, wysoka wartość odżywcza oraz możliwość długiego przechowywania.

Wymagania klimatyczno- glebowe

Warzywo wymaga stanowisk słonecznych, ciepłych oraz dobrze uprawionego podłoża o pH w granicach 6,5- 7. Gorzej rośnie na glebach cięższych, zwłaszcza odmiany cylindryczne, a więc głębiej się korzeniące.

Uprawa i pielęgnacja

Nasiona kiełkują dopiero wówczas, gdy temperatura osiągnie około 8°C, tak więc dobre efekty uzyskamy, wówczas gdy temperatura przekroczy 10°C. Młode rośliny są wrażliwe na ujemne temperatury. Wcześniejszy siew można przeprowadzić stosując m.in. tunele foliowe.
Buraki ćwikłowe warto posiać m.in. po rzodkiewce, sałacie. Warzywa nie należy wysiewać na stanowisku m.in. po warzywach korzeniowych, a także szpinaku.

Wysiew nasion do gruntu bez żadnych zabezpieczeń, można przeprowadzić w kwietniu. Uzyskane rośliny posłużą na zbiór wczesny tzw. pęczkowy. Wysiew nasion od maja do lipca, pozwala uzyskać rośliny na zbiór letni, a także jesienno- zimowy. Zależnie od temperatury i wilgotności podłoża nasiona kiełkują w drugim tygodniu po siewie.

Nasiona wysiewamy w rzędach oddalonych od siebie o  20- 50 cm, zapewniając kilkucentymetrowe odstępy (około 5 cm) pomiędzy kłębikami (materiał siewny, zawierający nasiona).  Głębokość siewu to około 3- 4 cm. Nasiona zasypujemy luźnym podłożem, które lekko ugniatamy.


Aby część korzeniowa uzyskała spore rozmiary, należy wykonać przerywkę. Najlepiej ją przeprowadzić gdy warzywo ma około 2- 4 liście. Odstępy pomiędzy roślinami mogą wynieść nawet do 10 cm, zależnie od odmiany. Na zbiór pęczkowy przerywka jest  bardzo ograniczona.

Jednym z podstawowych zabiegów, jest odchwaszczanie plantacji. W przypadku dużych powierzchni chwasty zwalczane są chemicznie, natomiast w przydomowym ogrodzie warzywnym bądź na działce, lepiej zrobić to ręcznie, aby ograniczyć stosowanie środków chemicznych do minimum.

W przypadku przedłużającej się suszy, niezbędne jest podlewanie, zwłaszcza w początkowym okresie. Braki wody znacznie obniżają plony.

Burak ćwikłowy

Burak ćwikłowy

Nie wolno przesadzać z nawożeniem nawozami azotowymi, ponieważ część korzeniowa akumuluje azotany. Buraki ćwikłowe bardzo dobrze reagują na nawożenie mineralne, jednak w przypadku ekologicznej uprawy warzyw, która jest wskazana na działkach i w ogrodach przydomowych, można z powodzeniem nawozić nawozami organicznymi. Dobrze rozłożony kompost, jest bardzo dobrym nawozem, bo nie tylko dostarcza w bezpiecznej ilości składników odżywczych, ale także poprawia strukturę podłoża, wzbogacając je w próchnicę. Takie podłoże lepiej magazynuje wodę, a składniki odżywcze nie są wymywane w dużych ilościach w czasie opadów.

W przypadku nawożenia mineralnego, wszelkie nawozy stosujmy z umiarem, przestrzegając dawek zalecanych przez producenta.

Odmiany buraka ćwikłowego

Dostępne w sprzedaży odmiany wykazują zróżnicowanie m.in. pod względem kształtu (kuliste, cylindryczne), długości wegetacji, zabarwienia (mniej lub bardziej wybarwione), przeznaczenia. Z pewnością na działkę najlepiej zakupić odmianę uniwersalną, która nadaje się na przetwory, do konserwowania, a także do bezpośredniego spożycia. 

Przed nabyciem konkretnej odmiany najlepiej zapoznać się z jej podstawowym opisem, aby wybrać odmianę, zgodną z pokładanymi w niej oczekiwaniami.

Burak ćwikłowy

Burak ćwikłowy

Wybrane odmiany buraka  ćwikłowego

Nazwa odmiany
Uwagi
Astar F1

Odmiana heterozyjna o kulistym korzeniu, plenna i uniwersalna. 

 
 
Egipski

Uniwersalna odmiana o płaskawym korzeniu. Wczesna, plenna, nadająca się na pęczkowy zbiór.

 
 
Okrągły Ciemnoczerwony

Kolejna uniwersalna odmiana, plenna, doskonale się przechowuje, ale sprawdzi się także wysiana na zbiór letni. Korzeń okrągły, ciemnoczerwony. Na wczesny zbiór nasiona wysiewamy w kwietniu, natomiast na późniejszy zbiór nawet w lipcu. 

 
 
Nochowski

Uniwersalna odmiana o kulistym korzeniu.

 
 
Czerwona Kula

Odmiana charakteryzująca się kulistym korzeniem, plenna i uniwersalna.

 
 
Patryk

Odmiana o kulistych, a zarazem lekko spłaszczonych korzeniach. Smaczna, plenna i uniwersalna odmiana.

 
 
Opolski

Odmiana nadaje się do bezpośredniego spożycia, a także na przetwory. Charakteryzuje się cylindrycznym korzeniem.

 
 
Regulski Cylinder

Odmiana o cylindrycznym korzeniu, smaczna, plenna. Może być wykorzystywana na bieżąco, a także nadaje się na przechowywanie.

 
 
Rywal

Odmiana uniwersalna o cylindrycznym korzeniu.

 
 
Crosby

Odmiana kulista, polecana na zbiór pęczkowy, choć nadaje się także do przechowywania zimowego.

 
 
Polglob F1

Mieszaniec o kulistym korzeniu, który nadaje się zarówno na przerób jak i przechowywanie. Intensywnie wybarwiony.

 
 
Karmazyn

Odmiana uniwersalna o kulistym korzeniu.

 
 

Burak ćwikłowy a jego właściwości

Jadalną częścią buraka ćwikłowego jest część podziemna i nadziemna.

Część nadziemną pozyskujemy podczas wczesnego zbioru. Młode liście zawierają sporo białka oraz składników mineralnych, więcej  niż  korzenie. Nie zapominajmy także o obecności witamin.
W korzeniu znajduje się białko, błonnik, witaminy (C, A, B1), kwasy organiczne (cytrynowy, szczawiowy, jabłkowy, winny), kwas foliowy i wiele minerałów (m.in. mangan, żelazo, potas, magnez, kobalt). 

Skład chemiczny buraków ćwikłowych jest bardzo zróżnicowany, tak więc pozytywne działanie warzywa, można zaobserwować na wielu płaszczyznach.

Właściwości przeciwnowotworowe są częstym argumentem, wykorzystywanym do popularyzacji tego warzywa. Faktem jest, że buraki ćwikłowe zawierają betaninę,  barwnik, zaliczany do antocyjanów, które obniżają ryzyko wystąpienia choroby nowotworowej.
Poza tym buraki ćwikłowe mają bardzo przyjemny smak.

Burak ćwikłowy

Burak ćwikłowy

Choroby i szkodniki

Uprawa warzyw, a w tym także buraka ćwikłowego wiąże się z możliwością wystąpienia chorób o zróżnicowanym podłożu ( grzybowym, wirusowym, bakteryjnym, a także fizjologicznym ).

Do podstawowych chorób buraka ćwikłowego należą:

Chwościk buraka

Choroba o podłożu grzybowym, która przy silnym porażeniu, doprowadza do żółknięcia i zasychania części nadziemnej rośliny. Początkowo porażenie objawia się w formie szarawych plam z czerwonym obrzeżem. Chorobie sprzyja wilgotne powietrze, częste opady, które zwiększają prawdopodobieństwo wystąpienia choroby. Do zabiegów ograniczających występowanie choroby, należy zaliczyć usuwanie resztek porażonych roślin, na których zimuje grzyb, odpowiedzialny za zmiany chorobowe. W przypadku pojawienia się choroby można wykonać oprysk, który należy powtórzyć 2-3 razy. Przykładowym środkiem zwalczającym chorobę jest m.in. Domark 100 EC, Gwarant 500 S.C., Dithane Neo Tec 75 WG.

Zgorzel siewek

Choroba poraża siewki, których szyjka korzeniowa ulega zmianom gnilnym. Konsekwencją jest przewracanie się siewek i ich zamieranie. Chorobie przeciwdziałamy zaprawiając nasiona, a poza tym starajmy się uprawiać buraki ćwikłowe na luźniejszym podłożu. Chorobie sprzyja nadmierna wilgotność.

Mączniak prawdziwy

Choroba objawia się mączystym nalotem na nadziemnej części rośliny. Zmiany chorobowe zwalczamy stosując odpowiedni środek grzybobójczy np. Domark 100 EC.

Poza wspomnianymi chorobami, mogą wystąpić także zmiany o podłożu wirusowym, a także mączniak rzekomy bądź też zgnilizny korzeni, które są zagrożeniem także  w okresie przechowywania warzyw w okresie zimowym.

Burak ćwikłowy

Burak ćwikłowy

Do podstawowych szkodników buraka ćwikłowego należą:

Śmietka ćwiklanka

Muchówka, której larwy (białe, beznogie do 8 mm długości) uszkadzają liście, żywiąc się miąższem (minowanie liści).  Uszkodzone liście zamierają. W sezonie mamy do czynienia z trzema pokoleniami śmietki ćwiklanki. Larwy zimują w glebie, wiosną się przepoczwarzają i składają jaja na spodniej stronie liścia (białe). Szkodnika możemy zwalczyć wykonując oprysk w momencie wylęgania się larw, w razie potrzeby powtarzając zabieg. Środek, który można zastosować do zwalczania śmietki ćwiklanki to m.in. Danadim 400 EC.

Mszyca trzmielinowo- burakowa

Żywiące się sokiem roślinnym mszyce ograniczają wzrost roślin, pogarszając ich zdrowotność, a także obniżając plony. W przypadku pojawienia się szkodnika , należy natychmiast działać i podjąć kroki mające na celu jego eliminację. Przy zwalczaniu szkodnika warto skorzystać z ekologicznych sposobów, gdy nie będzie już innej możliwości, można wykonać oprysk preparatem, najlepiej selektywnym, a więc takim, który nie zagraża sprzymierzeńcom ogrodu. Takim środkiem jest m.in. Pirimor 500 WG.

Mątwik burakowy

Obecność tego nicienia hamuje rozwój rośliny oraz wpływa na pogorszenie jakości zebranych plonów. Aby ograniczyć prawdopodobieństwo pojawienia się tego szkodnika, należy m.in. przestrzegać zmianowania upraw.

Z pozostałych szkodników,  zagrożeniem są także larwy chrabąszcza majowego oraz rolnice.

Kiedy zbiór ?

Zależnie od terminu siewu i zastosowania konkretnej odmiany, mamy możliwość zbioru wczesnego, jak również letniego oraz późnego. W pierwszym przypadku, a więc przy zbiorze wczesnym tzw. pęczkowym, pozyskujemy część podziemną oraz nadziemną. W okresie późniejszym, wykorzystujemy część podziemną – okres letni (bieżące spożycie), natomiast w okresie jesiennym pozyskujemy korzeń rośliny, przeznaczony na przechowanie.

Późny zbiór powinien być przeprowadzony na przełomie września i października. Korzeń pozyskujemy poprzez ręczne wyrywanie. Zazwyczaj przydają się widły bądź szpadel, którymi podkopujemy roślinę, aby pozyskać korzeń bez uszkodzeń, gdyż tylko takie najlepiej się przechowują. Część nadziemną odcinamy około centymetra nad częścią podziemną, poza tym nie usuwamy korzenia palowego.
Aby buraki ćwikłowe dobrze się przechowywały należy zapewnić im temperaturę na poziomie około 1- 2 °C. Poza niską temperaturą niezbędna jest także wysoka wilgotność powietrza.

Jeżeli posiadamy ziemiankę, wilgotną piwnicę, możemy je wykorzystać do przechowania buraka ćwikłowego. Bardzo często buraczki ćwikłowe przechowuje się w kopcach. Jest to  dobry sposób na przechowywanie warzyw korzeniowych jednak pamiętajmy, aby kopiec był odpowiednio wykonany i na okres zimy podsypany większą ilością ziemi. Poza tym sprawdzajmy zimą, czy gryzonie nie zagnieździły się w kopcu, gdyż wejścia do nor bardzo szybko wymrożą kopiec i zniszczą przechowywane zapasy.

Zastosowanie

Buraki ćwikłowe to jedne z najpopularniejszych warzyw uprawianych w Polsce. Znane już w starożytności, cenione były za właściwości lecznicze oraz odżywcze. W kuchni wykorzystywane są młode rośliny (zbiór wczesny) tzw. botwinka (część podziemna i nadziemna- młode liście), choć największą popularnością cieszy się podziemna część rośliny, która ze względu na długi okres przechowywania, może być wykorzystywana  przez cały rok. Sałatki, zupy to jedne z wielu zastosowań buraka ćwikłowego. Nie zapominajmy także o tym, że buraki ćwikłowe nadają się na przetwory, które można odnaleźć na półkach sklepowych.

Z pewnością barszcz czerwony, ćwikła, sałatka z buraczków to najpopularniejsze przykłady wykorzystania tego warzywa.

Tekst: Grzegorz Bogucki


Oceń artykuł:
przetwarzam....
4.93 / 15 razy oceniany



Komentarze do tego artykułu:


Tytuł:
Komentarz:
Imię:

Jaka to roślina

Bezpłatny biuletyn o kwiatach

Co to jest newsletter ?

Moje ulubione cebulowe kwiaty wiosenne to:

Krokusy

Szafirki

Tulipany

Hiacynty

Narcyzy

Zobacz wyniki

Kontakt z redakcją serwisu


Copyright © 2005 - 2014 SwiatKwiatow.pl

Zapisz się do naszego bezpłatnego biuletynu.

A będziesz otrzymywał informacje o uprawie roślin i kwiatów oraz pielęgnacji ogrodu. Kwiaty to Nasza pasja, którą chętnie się z tobą podzielimy.

Twój email::

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce. [zamknij]