Newsletter serwisu


Ziemniaki - podstawowe zasady uprawy ziemniaków

Przybysz zza oceanu

Ojczyzną ziemniaka jest Ameryka Południowa gdzie obecnie w jednym z peruwiańskich banków genów przechowywanych jest 10 000 jego odmian. Około 1570 roku został sprowadzony do Europy przez Hiszpanów a dziś uprawiany jest na szeroką skalę na niemal całym świecie w klimacie umiarkowanym. Liderem światowej produkcji, co chyba nikogo nie dziwi, są Chiny. Do Polski pierwsze sadzonki trafiły już za panowania króla Jana III Sobieskiego, a obecnie uprawiamy około 130 jego odmian.

Składniki odżywcze

Tuczący wpływ diety bogatej w ziemniaki jest mocno przesadzony. Wartość energetyczna ziemniaków zależy oczywiście od odmiany i pory zbioru i wynosi do 80-85 kcal/100g.
¾ masy ziemniaka stanowi woda, reszta to cukry – głownie skrobia, związki tłuszczowe i azotowe. Białka jest niewiele, ale w ziemniaku występują wszystkie aminokwasy egzogenne niezbędne dla człowieka. Wśród składników mineralnych najwięcej jest potasu, który obniża ciśnienie krwi a wśród witamin – witaminy C. Pół kilograma ziemniaków może pokryć całkowite dzienne zapotrzebowanie człowieka na tę witaminę (opcja dla prawdziwych smakoszy…).

Biologia rozwoju

Ponad powierzchnią ziemi ziemniak wytwarza zwykle 4-8 wzniesionych, mięsistych łodyg. Rozgałęzione kłącza podziemne, tzw. stolony zakończone są bogatymi w skrobię bulwami. Kolor ich miąższu może być biały, kremowy lub żółty, a skórka żółta, różowa lub czerwona – zależnie od odmiany. System korzeniowy ziemniaka jest dość płytki i sięga do 50 cm w głąb gleby, a stolony osiągają nie więcej niż 15-20 cm, dlatego najpopularniejszą metodą jego uprawy jest sadzenie w redlinach i okopywanie. Ułatwia to znacznie późniejsze zbiory bulw.


Kwiaty mogą mieć barwę białą, różową lub fioletową, zawsze z żółtymi pylnikami. Dawniej z tego względu hodowano ziemniaki również jako rośliny ozdobne. Niekiedy po zapyleniu zawiązują się zielone, niejadalne jagody. Wkrótce po przekwitnięciu kwiatów liście zaczynają żółknąć a pędy zasychać – to znak, że składniki pokarmowe gromadzone są pod ziemią, w bulwach.

Wszystkie zielone części rośliny zawierają trujący związek glikozydowy – solaninę. Substancja ta stanowi system obronny przed szkodnikami i grzybami. Po spożyciu solanina wywołuje poważne zatrucia pokarmowe i gorączkę. Największe jej stężenie występuje w zielonych owocach ziemniaka (ochrona cennych nasion) oraz kiełkach. Ukryte w glebie bulwy zawierają jej znacznie mniej, mimo wszystko nie należy ich jeść na surowo. Nie wolno spożywać ziemniaków, które były wystawione na działanie promieni słonecznych lub po prostu światła w supermarkecie i zazieleniły się – jest to znak, że zawierają wyższe stężenie toksycznego związku, są też wtedy gorzkie w smaku. Solanina ulega rozkładowi pod wpływem wysokiej temperatury, dlatego zjadamy ziemniaki gotowane, smażone, pieczone, grillowanie…

Ziemniaki - uprawa

Ziemniaki - uprawa

Wybór odmiany

Do wyboru mamy odmiany sałatkowe, które po ugotowaniu nie rozpadają się i dają się dobrze kroić, oraz mączyste – najlepsze na purée i do pieczenia. Jest tez ogromny wybór ziemniaków ogólnoużytkowych o cechach pośrednich, a niektóre odmiany są szczególnie polecane np. na frytki lub chipsy. W sadzeniaki najbezpieczniej zaopatrzyć się w centralach nasiennych. Będziemy wtedy mieli pewność, że są one wolne od wirusów i zarodników grzybów.

Popularne odmiany ziemniaków:

Bardzo wczesne (zbiór w VI) Fresco, Impala, Irga, Irys, Krasa, Lord, Miłek
Wczesne (zbiór w VII): Augusta, Cyprian, Denar, Gloria, Gracja, Irga, Irys, Krasa, Lord, Nora, Owacja, Vineta
Średniowczesne (zbiór w VIII): Ametyst, Bartek, Cekin, Finezja, Promyk, Tajfun, Żagiel
Średniopóźne (zbiór w IX): Bryza, Jasia, Gustaw, Niagara, Syrena, Zeus
Późne (zbiór w X):, Bzura, Medea, Soplica, Ślęza, Uran, Zagłoba

Przygotowania do uprawy

Ziemniaki na zagony wysadzamy już na przełomie marca i kwietnia. Do sadzenia wybieramy jędrne, średniej wielkości bulwy bez widocznych przebarwień, plam i uszkodzeń mechanicznych. Z takich sadzeniaków uzyskamy najlepszy plon. Przygotowanie ziemi pod uprawę polega przede wszystkim na spulchnieniu podłoża i odchwaszczeniu. Szczególnie uważnie należy usunąć pospolity chwast - perz właściwy, który rozrastając się potrafi przebić swoimi rozłogami bulwy ziemniaka. Sadzimy w rzędach oddalonych od siebie o ok. 50 cm; odległość między roślinami powinna wynosić co najmniej 30 cm. Głębokość sadzenia: 5-10 cm (głębiej na glebach lekkich). Do trzech tygodni od posadzenia wokół roślin usypujemy kopczyki na wysokość ok. 30 cm.

Aby przyspieszyć zbiór plonów wczesnych odmian ziemniaków, możemy przed posadzeniem podkiełkować bulwy. Proces ten rozpoczyna się już w temperaturze 10-15°C, nawet w ciemności. Jednak bez udziału światła wytwarzane kiełki są kruche i wątłe i z takich sadzeniaków nie uzyskamy silnych, zdrowych roślin. Sprytnym sposobem będzie umieszczenie sadzeniaków w wytłaczankach po jajkach i przeniesienie do jasnego pomieszczenia. Podkiełkowywanie trwa około 3-5 tygodni. Kiełki wyrastają z tzw. oczek rozmieszczonych na powierzchni bulw i kiedy osiągną około 2 cm możemy już posadzić sadzeniaki do gruntu. Nowe rośliny mogą z nich wyrosnąć nawet wtedy, jeśli wykorzystamy ziemniaka pociętego na części lub…obierki! Dawniej był to popularny sposób oszczędności i zwiększenia plonów.

Ziemniaki - uprawa

Ziemniaki - uprawa

Światło i temperatura

Pod uprawę ziemniaków wybieramy słoneczne miejsca, najlepiej osłonięte od wiatru i szybko się nagrzewające. Jak wszystkie warzywa z rodziny psiankowatych także i ziemniak nie znosi zimna i nie jest odporny na mróz, dlatego należy zabezpieczyć zagon przed spodziewanymi przymrozkami, np. okrywając rośliny agrowłókniną i koniecznie okopując krzewy. Jeśli zdarzy się, że młode pędy i liście zostaną zmrożone przez przygruntowy przymrozek, bulwy wypuszczą nowe, jednak zbiór plonów znacznie się opóźni.

Podłoże

Ziemniaki znakomicie będą rosły na glebach lekkich i przewiewnych, najlepiej lekko kwaśnych. W takich warunkach produkują duże, zdrowe i kształtne bulwy. Ziemię możemy nawieźć obornikiem lub kompostem jesienią poprzedniego roku, gdyż rozkład materii organicznej mógłby spowodować gnicie bulw. Do wzbogacenia podłoża w niezbędne składniki mineralne stosujemy saletrzak, superfosfat lub saletrę amonową.

Uprawa ziemniaków - stonka ziemniaczana

Uprawa ziemniaków - stonka ziemniaczana

Podlewanie

Intensywny rozwój i wzrost bulw następuje w czasie kwitnienia oraz 2-3 tygodnie przed tym okresem, dlatego szczególnie wtedy rośliny nie mogą być narażone na suszę. Oczywiście nadmiar wody w glebie także nie jest pożądany, ponieważ może spowodować gnicie bulw i w konsekwencji obumieranie całych krzaków.

Zabiegi pielęgnacyjne

Zabiegi pielęgnacyjne w czasie wzrostu polegają na regularnym usuwaniu chwastów, okopywaniu, ochronie przeciw chorobom i szkodnikom oraz podlewaniu.

Zbiory i przechowywanie

Ziemniaki wykopujemy w słoneczny dzień, ponieważ bulwy muszą wyschnąć aby dobrze się przechowywały. Używamy do tego celu motyki o dwóch zębach, która nie kaleczy bulw tak jak widły. Po wykopaniu pozostawiamy bulwy na słońcu na kilka godzin. Najlepsza temperatura do długotrwałego przechowywania ziemniaków mieści się w przedziale 2-5°C. Obeschnięte bulwy umieszczamy w drewnianych skrzynkach, wiklinowych koszach lub płóciennych workach zapewniających dobrą wentylację.

Uprawa ziemniaków - stonka ziemniaczana

Uprawa ziemniaków - stonka ziemniaczana

Najwięksi wrogowie uprawy

Najsłynniejszym wrogiem ziemniaków jest stonka ziemniaczana. Obecnie nie stanowi już ona takiego zagrożenia dla upraw jak kiedyś, ponieważ chemiczne środki ochrony roślin znacznie ograniczyły jej liczebność. Masowy wylęg jej larw może jednak w krótkim czasie zupełnie ogołocić pędy z liści. Jeśli szkodników jest niewiele, możemy zebrać je ręcznie – nie gryzą. Duże populacje zwalczamy przy pomocy oprysków insektycydami. Dawniej polecano preparaty zawierające organiczny związek – rotenon, jednak obecnie jest on zakazany, dowiedziono bowiem jego szkodliwego działania dla zdrowia człowieka. Ekologicznym rozwiązaniem będzie posadzenie obok ziemniaków czosnku i cebuli, ponieważ ich aromat działa odstraszająco, albo zaproszenie do ogródka… bażantów. Stonka ziemniaczana to ich prawdziwy przysmak!

Zaraza ziemniaczana, siejąca spustoszenie choroba ziemniaka wywoływana jest przez patogen grzybowy. Porażeniu mogą ulec wszystkie części rośliny podczas wzrostu a także przechowywane bulwy. Liście zaatakowanych roślin żółkną a następnie brunatnieją, a bulwy zaczynają gnić. Zakażone egzemplarze najlepiej usuwać i palić, żeby nie stanowiły źródła infekcji. Prewencyjnie należy stosować opryski fungicydami, zwłaszcza podczas chłodnego i deszczowego lata, ponieważ takie warunki pogodowe sprzyjają rozprzestrzenianiu się i rozwojowi grzyba.

Alternariozie (suchej i brunatnej plamistości liści ziemniaka) sprzyja wilgoć i ciepło. Objawy chorobowe podobne są do porażenia zarazą ziemniaka, jednak występują przede wszystkim na najstarszych liściach roślin. Aby ustrzec ziemniaczane zagony przed tym patogenem należy sadzić zdrowy, pozbawiony zarodników grzyba materiał i utrzymywać rośliny w dobrej kondycji. Wtedy nawet bez pomocy człowieka poradzą sobie z grzybowym najeźdźcą.

Łukasz Skop


Oceń artykuł:
przetwarzam....
4.20 / 10 razy oceniany



Komentarze do tego artykułu:


Tytuł:
Komentarz:
Imię:

Jaka to roślina

Bezpłatny biuletyn o kwiatach

Co to jest newsletter ?

Ile kwiatów doniczkowych posiadasz?

Nie posiadam roślin

Mniej niż 5

Od 6 do 10

Od 11 do 30

Od 31 do 100

Ponad 100

Zobacz wyniki

Kontakt z redakcją serwisu


Copyright © 2005 - 2014 SwiatKwiatow.pl

Zapisz się do naszego bezpłatnego biuletynu.

A będziesz otrzymywał informacje o uprawie roślin i kwiatów oraz pielęgnacji ogrodu. Kwiaty to Nasza pasja, którą chętnie się z tobą podzielimy.

Twój email::

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce. [zamknij]